Untitled

#GG

Soru:
Che Guevara yakalandığında gerçekten yanında Atatürk’ün günlüğünü taşıdığı doğru mu? Ve neden Küba’da bir Atatürk heykeli var?

ChatGPT:

Che Guevara’nın yanında Atatürk’e ait bir günlük bulunduğu hikâyesi tarihsel olarak büyük ihtimalle bir efsane. Belgelenmiş olan şey ise, 1967’de Bolivya’da yakalandığında kendi günlükleri ve notlarının ele geçirilmiş olmasıdır. Bilinen resmi kayıtlarda Atatürk’e ait bir günlük geçmiyor.

Yine de bu hikâye ilginç, çünkü gerçek bir durumu yansıtıyor:

Atatürk, 20. yüzyılda Türkiye dışında da birçok anti-emperyalist hareket tarafından saygıyla anılıyordu.

Çünkü birçok devrimcinin gözünde Atatürk:

* Batılı işgal planlarını geri püskürten,
* çökmekte olan bir devleti yeniden kuran,
* ve büyük güçlere karşı ulusal egemenliği savunan liderdi.

Bu yüzden Havana/Küba’da gerçekten bir Atatürk büstü ya da heykeli bulunuyor.

Asıl ilginç nokta ise Fidel Castro.

Castro’nun 1996’daki Türkiye ziyareti sırasında Atatürk hakkında büyük saygıyla konuştuğu söyleniyor. Türk medyasında ona atfedilen sözlerden biri şu şekildeydi:

“Ben de bir devrim yaptım ama Atatürk’ün başardığını başaramazdım.”

Hatta Castro’nun şu iki olayı birbirine benzettiği de iddia edilir:

* Atatürk’ün 1919’da Samsun’a çıkışı
* ve Kübalı devrimcilerin 1956’daki Granma çıkarması.

Bu sözlerin birebir böyle söylenip söylenmediğini kesin olarak doğrulamak zor. Ama Castro’nun Atatürk’e duyduğu saygı tarihsel olarak oldukça mantıklı görünüyor.

İşin ilginç tarafı şu çelişki:

Atatürk Marksist değildi.
Castro ise Marksist-Leninistti.

Buna rağmen birçok sol hareket Atatürk’e hayranlık duydu — sosyalizm nedeniyle değil;

* anti-emperyalizm,
* ulusal bağımsızlık,
* disiplin,
* modernleşme
* ve devrimci devlet kuruculuğu nedeniyle.

Bu yüzden bugün hâlâ şu sıra dışı durum ortaya çıkıyor:
Sosyalist bir Küba, Türk ulus devletinin kurucusunu onurlandırıyor.